Anneke van der Plaats (1941)
ouderenzorg, gezondheidszorg
een baanbrekend sociaal geriater en expert op het gebied van dementiezorg. Zij werd landelijk bekend door haar revolutionaire ’Brein Omgeving Methodiek’ (BOM).
Anneke van der Plaats is een baanbrekend sociaal geriater en expert op het gebied van dementiezorg. Zij werd landelijk bekend door haar revolutionaire ’Brein Omgeving Methodiek’ (BOM), waarin de fysieke en sociale leefomgeving wordt ingezet als medicijn voor het beschadigde brein.
Na haar artsexamen specialiseerde Van der Plaats zich in de ouderengeneeskunde en werkte zij jarenlang als verpleeghuisarts. Ze was in 1983 een pionier in Nederland door de allereerste dagopvang voor ouderen op te zetten. Vanuit haar frustratie over de destijds gangbare benadering van dementie, dook zij diep in de neuropsychologie.
Samen met neurowetenschappers vertaalde zij complexe hersenkunde naar de dagelijkse praktijk. Ze ontdekte dat ’probleemgedrag’ bij dementie – zoals angst, agressie en onrust – vaak geen symptoom is van de ziekte zelf, maar een reactie op een overprikkelende of onlogische omgeving.
De Brein Omgeving Methodiek (BOM)
Haar belangrijkste bijdrage aan de zorg is de ontwikkeling van de Brein Omgeving Methodiek (BOM). Deze methodiek deelt de hersenen op in het ’onderbrein’ (de emotionele basis) en het ’bovenbrein’ (de cognitieve rede). Bij dementie valt het bovenbrein uit en functioneert de persoon vrijwel volledig op het onderbrein. De methodiek leert zorgverleners en mantelzorgers hoe zij door kleine aanpassingen in de leefomgeving rust en structuur kunnen creëren. Dit resulteert in minder stress, minder medicatiegebruik en een hogere kwaliteit van leven voor de zorgvrager.
Publicaties en nalatenschap
Van der Plaats deelde haar kennis decennialang via talloze lezingen, congressen en trainingen door heel Nederland. Ze is (co-)auteur van verschillende toonaangevende boeken in de zorg, waaronder: []
- De wondere wereld van dementie (2008)
- Het demente brein (2014)
- De dag door met dementie
Daarnaast stond zij aan de wieg van het BreinCollectief, een organisatie die zich inzet voor het verspreiden van kennis over hersenschade en dementiezorg.
In 2019 kwam haar leven in een aangrijpend daglicht te staan toen bleek dat ze zelf aan dementie leed. Ze ging wonen in een kleinschalig verpleeghuis waar haar eigen principes van omgevingszorg werden toegepast, wat haar theorieën in de praktijk extra onderstreepte. Haar gedachtegoed wordt tegenwoordig voortgezet via educatie, cursussen en initiatieven zoals de Anneke van der Plaats Foundation.
Publicatiedatum: 21-07-2026
Datum laatste wijziging: 21-07-2026
