Biografisch portaal
De afgelopen eeuwen zijn in Nederland de fundamenten gelegd van een rijke verzorgingsstaat. In die geschiedenis hebben velen zich begaan getoond met het lot van anderen. Zij staken hun handen uit de mouwen, begonnen aan iets nieuws, richtten voorzieningen op, namen mensen op sleeptouw en wisten daardoor levens van mensen te veranderen.
In dit Biografisch Portaal, onderdeel van de Canon sociaal werk, worden markante persoonlijkheden in het sociaal werk uit heden en verleden voor het voetlicht gehaald. Hun erfenis en inzet zijn de moeite van het herinneren waard en kunnen ter inspiratie dienen voor iedereen die in onze samenleving aan anderen een helpende hand wil bieden.
De redactie gaat op zoek naar bekende en minder bekende persoonlijkheden, maar roept iedereen op om deze markante figuren te nomineren of adopteren.
Selecteer op beginletter van de achternaam
Sietske Altink (1954 - 2020)
emancipatie, wetenschap
- Schiedam, Amsterdam
Wetenschapper en publicist Sietske Altink was fel gekant tegen het criminaliseren van prostitutie. Ze vond het een eerzaam en legitiem vak.
Bekende andragologen (1965)
wetenschap,
- Amsterdam - UvA
Overzicht van wetenschappers, onderzoekers en docenten die voornamelijk gestudeerd of gewerkt hebben aan de opleiding Andragologie van de UvA, maar ook aan andere universiteiten.
Frans Berkers (1949 - 2025)
sociaalcultureel werk, vormingswerk
- Den Haag / Amsterdam
was vanaf de jaren zeventig spraakmakend in het (politiek) vormingswerk en introduceerde met anderen het werk van Oskar Negt (’exemplarisch leren en sociologische verbeeldingskracht’) in Nederland.
Louis Blankenberg (1852 - 1927)
armenzorg, charitas
- Amsterdam
richtte in Amsterdam Liefdadigheid naar Vermogen op, stond aan de wieg van het Tijdschrift voor Armenzorg.
Elisabeth Boddaert (1866 - 1948)
jeugdzorg, pedagogisch werk
- Amsterdam
wegbereider van de buitenschoolse opvang voor verwaarloosde jeugd, grondlegger van de Boddaertcentra die meer dan honderd jaar hebben bestaan.
Pier de Boer (1884 - 1945)
onderwijs, verstandelijke gehandicaptenzorg
- Amsterdam
zette zich als eerste ’ambtenaar van de nazorg’ enorm in om kinderen na het buitengewoon lager onderwijs aan werk te helpen, ondermeer door aparte werkinstellingen op te richten.
Nico de Boer (1955 - 2019)
sociaal werk, wetenschap
- Amsterdam
publiceerde over wijkgericht werken en de institutionele geschiedenis van het welzijnswerk, muntte in 2011 het begrip ’Burgerkracht’ in een spraakmakend essay.
Alida (majoor) Bosshardt (1913 - 2007)
maatschappelijke opvang,
- Amsterdam
de beroemdste en bekendste heilsoldaat van het Legers des Heils, onvermoeibaar colporterend met de Strijdkreet, dagelijks in de weer met de opvang van o.a. prostituees.
Dunya Breur (1942 - 2009)
geestelijke gezondheidszorg,
- Amsterdam
werd in 1972 als ’gevaar voor mede-patiënten het gekkenhuis uitgegooid’, groeide uit tot ’geweten’ van de Cliëntenbond en hielp lotgenoten aan de psychiatrie te ontsnappen.
BartJan Commissaris (1962 - 2022)
onderwijs,
- Amsterdam Zuidoost / Bijlmer
directeur van brede school in de Amsterdamse Bijlmer en krachtige voorvechter van gelijke kansen van alle leerlingen.
Noor van Crevel (1930 - 2019)
maatschappelijke opvang, emancipatie
- Amsterdam
radicaal feminist, was maatschappelijk werker en docent aan de sociale academie; richtte, samen met anderen, in 1974 het eerste Blijf van m’n Lijf-huis in Amsterdam op, voor vrouwen én kinderen.
Hans Everts (1882 - 1954)
maatschappelijk werk, sociaal werk
- Amsterdam
pleitte in een proefschrift voor hervorming van de armenzorg en was vanaf 1919 hoofdredacteur van het Tijdschrift voor armwezen, maatschappelijke hulp en kinderbescherming.
Bas van Gent (1937 - 2023)
wetenschap,
- Amsterdam/Leiden
Droeg in de roerige jaren zeventig als wetenschappelijke medewerker bij aan de ontwikkeling van de andragologie in Amsterdam, waarna hij in 1977 hoogleraar andragogiek werd in Leiden.
Gerrit Jurriaan Govaars (1866 - 1954)
armenzorg, maatschappelijke opvang
- Amsterdam
onderwijzer die in 1887 een afdeling van het Salvation Army, het Leger des Heils, oprichtte. [NADER UIT TE WERKEN]
Andrew de Graaf (1867 - 1945)
maatschappelijke opvang,
- Amsterdam
Andrew de Graaf (1867-1945) was tientallen jaren het gezicht van het protestants-christelijke sociale werk, maar ook een onvermoeibaar strijder tegen misstanden in de prostitutie.
Rochelle Griffin (1947 - 2025)
palliatieve zorg,
- Amsterdam
zag zich als ‘vroedvrouw van de overgang van leven naar dood’. Tijdens de aidsepidemie begeleidde ze hiv- patiënten onder meer met haar stichting Vuurvlinder.
Fé Haije (1891 - 1948)
maatschappelijk werk, sociaal werk
- Amsterdam
richtte in 1921 met vooruitstrevende opvattingen in Amsterdam de Katholieke school voor maatschappelijk werk op en lanceerde het woonwagenliefdewerk.
Arend Jan Heerma van Voss (1942 - 2022)
geestelijke gezondheidszorg,
- Amsterdam
journalist, was 20 jaar eindredacteur van het Maandblad Geestelijke volksgezondheid en belangrijk chroniqueur van ontwikkelingen in de geestelijke gezondheidszorg.
Ton Heijdra (1953 - 2025)
opbouwwerk, volkshuisvesting
- Amsterdam
Ton Heijdra studeerde af als stadsgeograaf, werd een gedreven opbouwwerker en ontpopte zich als een bloemrijk chroniqueur van Amsterdamse buurten.
Dirk Herderschêe (1877 - 1969)
speciaal onderwijs, gehandicaptenzorg
- Amsterdam
arts, verwierf binnen het buitengewoon onderwijs grote bekendheid door de intelligentietest van Binet aan te passen, uit te breiden en te normeren voor de Nederlandse situatie.
Johan van Hulst (1911 - 2018)
pedagogisch werk, openbaar bestuur
- Amsterdam
was een Nederlands verzetsstrijder, hoogleraar pedagogiek en politicus. In de Tweede Wereldoorlog redde hij met anderen het leven van honderden Joodse baby’s en jonge kinderen.
Aletta Jacobs (1854 - 1929)
emancipatie,
- Amsterdam
was in 1878 de eerste vrouwelijke arts in Nederland, werd later huisarts en de beroemdste Nederlandse vertegenwoordigster van de eerste feministische golf. (Tekst AO-boekje 1979)
Bertje Jens (1913 - 2009)
maatschappelijk werk, sociaal werk
- Amsterdam/Groningen
schreef in 1961 de eerste beroepscode voor maatschappelijk werkers en publiceerde in 1967 een standaardwerk over de beroepsethiek van sociaal werkers.
Jan de Jong (1920 - 2013)
volkshuisvesting,
- Amsterdam
ontwikkelde zich van jongste bediende tot voorzitter van de Algemene Woningbouwvereniging, de grootste sociaaldemocratische corporatie van Nederland. Een volkshuisvestingsicoon.
Krijn de Jong (1945 - 2025)
maatschappelijk werk, maatschappelijke opvang
- Amsterdam / Urk
zette zich als gelovige maatschappelijk werker met hart en ziel in voor mensen aan de zelfkant en speelde een belangrijke rol in de acceptatie van vluchtelingen.
G (Gerrit). T. J. de Jongh (1861 - 1949)
jeugdzorg, reclassering
- Rotterdam, Amsterdam
werd in 1922 de eerste kinderrechter in Amsterdam, bedacht veel praktische oplossingen, zoals tehuizen voor werkende jongeren, en zorgde voor jurispredentie waar het kinderrecht mee vooruit kon.
Jan Floris de Jongh (1910 - 1980)
maatschappelijk werk, sociaal werk
- Amsterdam
was vanaf 1946 twintig jaar directeur van de School vooor Maatschappelijk Werk in Amsterdam, zette zich energiek in voor de professionalisering en verwetenschappelijking van het vak sociaal werk.
Tjitte & Jannetta Jonker (1866 - 1922)
maatschappelijke opvang,
- Amsterdam
Tjitte (1866-1922) en Jannetta (1872-1921) Jonker richtten in 1904 de vereniging Hulp voor Onbehuisden in Amsterdam op. Daarmee stonden ze aan de wieg van de professionele maatschappelijke opvang.
Petra Jorissen (1950 - 2023)
gehandicaptenzorg,
- Amsterdam
Publicist Petra Jorissen wilde vooral een normaal leven. Zonder obstakels. Daarvoor zocht ze alle grenzen op. Maar je moest haar geen rolmodel voor mensen met een beperking noemen, dan werd ze fel.
Doortje Kal (1948)
geestelijke gezondheidszorg, samenlevingsopbouw
- Amsterdam
was actief betrokken bij de vernieuwingsbweging in de psychiatrie en gaf met lezingen en publicaties handen en voeten aan het begrip kwartiermaken.
Marie Kamphuis (1907 - 2004)
maatschappelijk werk, onderwijs
- Amsterdam, Groningen
pionierde met social case work na de Tweede Wereldoorlog, grondlegster van het professioneel maatschappelijk werk.
Arie Keppler (1876 - 1941)
volkshuisvesting,
- Amsterdam
onder zijn energieke leiding werden er in Amsterdam tot 1935 ruim 30.000 woningen gebouwd en werd Amsterdam en de Amsterdamse school voortrekker van de Nederlandse volkshuisvesting.
Arnold Kerdijk (1846 - 1905)
openbaar bestuur, wetenschap
- Amsterdam
Sociaal-liberaal en politicus, pleitte eind negentiende eeuw voor sociale hervormingen, was hoofdredacteur van het Sociaal Weekblad.
Uilke Jans Klaren (1852 - 1947)
kinderopvang, pedagogisch werk
- Amsterdam
pionier van de speeltuinbeweging, baldadig gedrag van arbeiderskinderen lag niet aan hun milieu, maar aan een groot gebrek aan goede speelruimte.
Emilie Charlotte Knappert (1860 - 1952)
maatschappelijk werk, opbouwwerk
- Amsterdam
richtte in 1898 het Leidse Volkshuis op en werd in 1915 directrice van de School voor Maatschappelijk Werk.
Jeannette Kok (1946 - 2022)
gezondheidszorg, palliatieve zorg
- Amsterdam
In de jaren dat aids hard toesloeg in Amsterdam, zette sociaal-verpleegkundige Jeannette Kok zich onvermoeibaar in voor de patiënten. Zij bood troost in de frontlijn van de hiv-zorg.
Cora van der Kooij (1946 - 2018)
ouderenzorg, gezondheidszorg
- Utrecht / Amsterdam
Grondlegger van de ‘belevingsgerichte zorg’. Met haar studies slaagde ze erin om de zorg aan dementerenden een andere richting te laten inslaan.
Paul Kuijpers (1929 - 2022)
samenlevingsopbouw, openbaar bestuur
- Tilburg / Amsterdam
was als directeur van het PON lange tijd een van de ideologische kopstukken van het welzijnswerk. Later, als directeur van De Balie was hij voor velen een bron van inspiratie.
Miek de Langen (1930 - 2019)
jeugdzorg, wetenschap
- Amsterdam
was hoogleraar jeugdrecht, pleitte onvermoeibaar voor een betere rechtspositie van kinderen en richtte in 1985 de eerste Kinderrechtswinkel ter wereld op.
Don Linszen (1945 - 2021)
geestelijke gezondheidszorg,
- Amsterdam
Dankzij zijn baanbrekend werk in de door hem opgerichte Adolectenkliniek hebben veel adolescenten die getroffen werden door schizofrenie of een psychose nog iets moois van hun leven kunnen maken.
Jeanne Löhnis (1894 - 1967)
maatschappelijk werk, sociaal werk
- Amsterdam
was van 1947 tot 1956 de eerste directeur van de Nederlandse Bond van Maatschappelijk Werkers en daarna internationaal actief als vice-voorzitter van de International Federation of Social Workers.
Helene Mercier (1839 - 1910)
volkshuisvesting, volksontwikkeling
- Amsterdam
was een van de voorvrouwen van de eerste feministische golf en geldt als de belangrijkste pionier van het maatschappelijk werk.
Johanna ter Meulen (1867 - 1937)
maatschappelijk werk, volkshuisvesting
- Amsterdam
richtte in 1903 de Vereniging van Woningopzichteressen op, begeleidde arme arbeidersgezinnen en werkte ’outreachend’ avant-la-letrre.
Heleen ter Meulen (1872 - 1953)
sociaal werk, maatschappelijk werk
- Amsterdam
begon als verpleegzuster in het Wilhelmina Gasthuis in Amsterdam als eerste met maatschappelijk werk voor (ontslagen) ziekenhuispatiënten.
Herman Milikowski (1909 - 1989)
wetenschap,
- Amsterdam
rekende als een der eerste sociologen af met de ’onmaatschappelijkheidsbestrijding’ en schreef in 1967 de invloedrijke bestseller Lof der onaangepastheid.
Jan Mokkenstorm (1962 - 2019)
geestelijke gezondheidszorg,
- Amsterdam
was als psychiater werkzaam voor GGZ InGeest en zette in 2009 als bevlogen oprichter van het platform 113 zelfmoordpreventie duurzaam op de kaart.
Femina Muller (1826 - 1909)
kinderopvang, pedagogisch werk
- Amsterdam
prionier van de kinderopvang; bestreed als voorvrouw van de ’Vereeniging tot Verbetering van Kleine Kinderbewaarplaatsen’ misstanden in de opvang van jonge kinderen.
Lex Noyon (1923 - 2001)
maatschappelijk werk, sociaal werk
- Amsterdam
was in Amsterdam directeur van de Sociale Academie en achtereenvolgens directeur van Zorg en Bijstand (latere Blankenbergstichting) en voorzitter van de NL-Vereniging van Maatschappelijk Werkers.
Rob van Pagée (1946 - 2025)
jeugdzorg,
- Amsterdam / Nederland / Europa
begon als maatschappelijk werker bij de Raad voor de Kinderbescherming, introduceerde uit onvrede de Eigen Kracht conferenties, die in 2011 een wettelijke grondslag kregen in de jeugdzorg.
Cecilia Pérez Yáñez (1954)
vrouwenhulpverlening, maatschappelijke opvang
- Zaanstad / Amsterdam
Eén van de eerste migrantenvrouwen die aan de slag ging in de vrouwenopvang; pionier van de steunpunten huiselijk geweld en van de systeemgerichte aanpak en focus op eer.
Arie Querido (1901 - 1983)
geestelijke gezondheidszorg, wetenschap
- Amsterdam
werkte bij de GG&GD in Amsterdam, was de grondlegger van de sociale psychiatrie en hechtte als eerste ’rijdende psychiater’ grote waarde aan het huisbezoek.
Ali de Regt (1941 - 2022)
wetenschap,
- Amsterdam
socioloog, verrichtte baanbrekend onderzoek naar ’Arbeidersgezinnen en beschavingsarbeid: 1870-1940’, had ongelijkheid als hoofdonderwerp en werd activist op latere leeftijd.
Ben Sajet (1887 - 1986)
gezondheidszorg, openbaar bestuur
- Amsterdam
arts en sociaal-democratisch politicus, die zich inzette voor verbetering van de gezondheidszorg en maatschappelijk welzijn. Naamgever van het Ben Sajet-centrum.
Elfriede Sinester (1938)
sociaalcultureel werk, jongerenwerk
- Amsterdam-Zuidoost
richt in 1985 in de Amsterdamse Bijllmer het eerste buurthuis voor tienermeiden op.
Riek Stienstra (1942 - 2007)
emancipatie, maatschappelijk werk
- Amsterdam
was een maatschappelijk werker die hulp voor de regenbooggemeenschap op de kaart zette. Zij was directeur van de Schorerstichting (1974-2004), die het buddysysteem introduceerde tijdens de aidscrisis.
Nel Tibout (1899 - 1968)
jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg
- Amsterdam
werd in 1928 leidster van het eerste Medisch Opvoedkundige Bureau in Amsterdam, waar zij zich ook als psychiater en psychoanalytica vestigde. Deze functies vervulde zij 20 jaar.
Kitlyn Tjin A Djie (1953)
jeugdzorg,
- Amsterdam
richtte Beschermjassen op, een hulpverleningsmodel dat problemen niet alleen bij het individu onder de loep neemt, maar binnen de familie, cultuur en geschiedenis van een persoon.
Flora Wagenaar (1938 - 2023)
vrijwilligerswerk, ouderenwerk
- Amsterdam
Ruim 35 jaar was zij de drijvende kracht achter het Felicitatieproject, een vrijwilligersinitiatief dat eenzaamheid bij ouderen in de Amsterdamse Rivierenbuurt tegengaat.
Louise Went (1865 - 1951)
maatschappelijk werk, armenzorg
- Amsterdam
richtte in 1899 eerste beroepsopleiding voor maatschappelijk werk op, was woningopzichteres en directrice N.V. Bouwonderneming Jordaan.
Hans van der Wilk (1938 - 2024)
geestelijke gezondheidszorg,
- Schiedam/Amsterdam
werd meermalen opgenomen, zette zich in voor rechtspositie van cliënten, was eerste ‘ervaringsdeskundige’ Pandora-directeur en stond aan de wieg van het Landelijk Patiënten Consumenten Platform.
Huib Winkel (1952 - 2019)
jeugdzorg, jongerenwerk
- Den Haag, Amsterdam
was met een heftig kinderbeschermingsverleden één van de boegbeelden van de Belangenvereniging Minderjarigen in de jaren zeventig en het Steunpunt Zetten eind jaren tachtig.
Theodorus W. van der Woude (1863 - 1946)
verslavingszorg,
- Amsterdam
was ongeveer 40 jaar jaar lang de belangrijkste theoreticus én practicus/vernieuwer op het vlak van alcoholhulpverlening in Nederland. Hij stond in 1909 aan de wieg van het eerste consultatiebureau.
