Joachimus Pieter Fockema Andreae (1879 - 1949)
Utrechtse burgemeester spant zich in voor woningbouw ongeschoolde arbeiders
Als wethouder openbare werken en volkshuisvesting in
Utrecht maakt rechtsgeleerde J.P. Fockema Andreae (1879-
1949) zich rond 1910 druk over het uiterlijk van zijn
stad. Hij maakt een diepgravende studie van ‘de ideale
stad’ en schrijft zelfs een boek over stedenbouw. Tijdens
zijn burgemeesterschap van Utrecht (1914-1933) blijft
stedenschoon en gezonde woningbouw een prioriteit voor
Fockema Andreae.
In Utrecht beloopt rond 1914 het
geschatte woningtekort - vooral voor arbeiders - zo’n 600
woningen. Als rond die tijd twee grote metaalfabrikanten
- Werkspoor uit Amsterdam en Demka uit Hoogezand - zich
vestigen in buurgemeente Zuilen, kan de stad Utrecht de
honderden meeverhuizende gezinnen geen huis bieden.
Zuilen zelf wordt dan nog feodaal bestuurd, uit die hoek
is weinig steun voor woningbouw te verwachten. Bovendien
ziet baron van Tuyll van Serooskerken van Zuijlen al die
socialistische arbeiders liever gaan dan komen.
Fockema Andreae maakt daarom zelf een stratenplan
voor arbeiderswoningen in Zuilen. De fabrikanten richten
voor hun geschoolde arbeiders een woningbouwvereniging
op. De ongeschoolde arbeiders moeten zelf maar zien dat
ze huizen regelen. Met persoonlijke steun van Fockema
Andreae richten zij Bouwvereniging Zuilen op en krijgen
zij op grond van de Woningwet en met steun van de
Utrechtse gemeenteraad een financieel voorschot om huizen
te laten bouwen. De gemeente Utrecht koopt grond in
Zuilen en geeft die tegen een schappelijke prijs in
erfpacht aan de Bouwvereniging. Zo verrijzen er tussen
1915 en 1918 360 betaalbare arbeiderswoningen.
Tegenwoordig is de Lessepsbuurt in Zuilen beschermd
stadsgezicht. De woningen zijn in 2005 gerenoveerd en in
beheer bij woningcorporatie Mitros.
Eerder gepubliceerd in Aedes Magazine, nr. 3 / 2016.
Auteur(s): Margriet Pflug
Biografie