Asterdorp

In 1927 verrees Asterdorp, een wijk met 132 huisjes voor ‘ontoelaatbaren’, asocialen, aan de noordkant van het IJ. Om de wijk stond een muur, achter de wijk lag een ideaal: verheffing van de armste, lastigste arbeiders tot beschaafde burgers.Hier plaatste de Gemeentelijke Woningdienst uit voorzorg gezinnen die ‘ontoelaatbaar’ werden geacht voor andere gemeentewoningen en corporatiewoningen, met als doel ze om te vormen tot nette gezinnen.

Kinderen groeiden er op, vrouwen bezochten het badhuis, mannen sprokkelden een inkomen bij elkaar en ouderen sleten er hun laatste jaren. Stephan Steinmetz vertelt hun geschiedenis van binnenuit, aan de hand van brieven, archiefonderzoek, verslagen van opzichteressen en gesprekken met oud-bewoners. Hij belicht alle fasen van de levensgeschiedenis van het dorp: het ontstaan, het functioneren, het einde. Hij evalueert de drijfveren van de makers (zowel politici als ambtenaren) en belicht de gevolgen voor de mensen die in het dorp gewoond hebben.

De realiteit achter het ideaal blijkt verre van idyllisch te zijn geweest. Met het verheffingsideaal kwam stigmatisering. En de Amsterdamse politiek van die jaren was een slangenkuil met Arie Keppler en wethouders Wibaut en De Miranda als hoofdrolspelers in de opkomst en ondergang van Asterdorp. In 1955 werd de wijk stilletjes gesloopt.

In Asterdorp behoedt Steinmetz deze wrange Amsterdamse geschiedenis voor de vergetelheid. Dat is nodig, want vragen als ‘Hoe maakbaar is onze samenleving?’ en ‘Hoe ver mag de overheid het privéleven van burgers betreden?’ zijn prangender dan ooit.

Lees hier de inleiding van het boek.
En hier de samenvatting.

Interview met Stephan Steinmetz in de Volkskrant van zaterdag 27 februari.

Inhoudsopagave
1. Proloog - Op weg naar Asterdorp
2. Het klasje van Peek
3. Op zoek naar de ontoelaatbaren
4. ‘Geen W.C. Geen betrouwbaar gezin’
5. De eerste jaren: roem, ruzie en regels
6. Voorzitter Groenteman
7. De zinkput en de hyperasocialen
8. Het verlies van De Miranda
9. Schaamte en zorg
10. De macht van de administratie
11. Omzien
12. Het bittere slot
13. Epiloog – weg van Asterdorp

Beoordeling redactie: ★★★★★