Ido Weijers
Criminele jeugd
De sensatieverhalen, de feiten en een paar adviezen
Voortdurend verschijnen in de media berichten over ernstig ontsporende jeugd. Steeds wordt het beeld herhaald van toenemende jeugdcriminaliteit en kinderen die op zeer jonge leeftijd in de criminaliteit zouden belanden. Sommigen spreken zelfs van jeugdterreur en beweren dat extreem geweld door jeugdige daders inmiddels schering en inslag zou zijn. Politici haken daar gretig op in met oproepen tot zwaardere straffen en voorstellen om heel jonge kinderen en liefst ook hun ouders te straffen.
Maar wie kijkt naar de feiten en de beschikbare cijfers ziet iets heel anders. Emeritus hoogleraar Jeugdrechtspleging Ido Weijers laat niet alleen zien dat de jeugdcriminaliteit in de loop van deze eeuw juist spectaculair is afgenomen. Hij richt de aandacht ook op het echte probleem – de kleine harde kern. Op basis van jarenlang onderzoek naar jonge veelplegers laat hij zien dat daarop veel beter doordacht moet worden gereageerd.
Criminele jeugd is een onmisbaar boek voor iedereen die wil weten hoe het er echt voor staat met de jeugdcriminaliteit in ons land en waar beleidsaanpassing nodig is.
* * *
Op 1 november 2025 verscheen er in de Volkskrant een uitgebreid interview met Ido Weijers. Hieronder een fragment:
In zijn nieuwe boek Criminele jeugd – De sensatieverhalen, de feiten en een paar adviezen richt hij zich op een breder publiek en probeert hij de beeldvorming over minderjarige delinquenten bij te stellen.
In het kader daarvan heeft hij de afgelopen tijd de berichtgeving over misdaad in kranten en op televisie bestudeerd. ‘Dat deed ik niet voor mijn lol’, zegt hij aan de eettafel van zijn bijna 100 jaar oude bovenwoning in Amsterdam-Zuid. In sommige media kwam hij namelijk veel tegen wat niet klopte.
Onjuiste mediaberichten waren de aanleiding, maar vormen niet de hoofdmoot van zijn boek. Criminele jeugd is geen recensie van de journalistiek. Toch ontkomt Weijers er niet aan om voorbeelden te noemen.
‘Waar ik me het meest over opwond’, zegt hij, ‘is hoe sommige kranten aan de haal gingen met een groot onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum. Het WODC is een fantastisch instituut, dat valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid en elke twee à drie jaar een degelijk, glashelder rapport over jeugdcriminaliteit uitbrengt.’
Toen het WODC in september 2023 constateerde dat het aantal jeugdige verdachten in Nederland sinds 2010 was gehalveerd, deden de NOS en meerdere andere media daar objectief verslag van, vindt Weijers. Maar er ging ook veel mis.
Het Algemeen Dagblad liet de daling onvermeld en concentreerde zich op iets anders uit dit rapport: de toename van het aantal winkeldiefstallen door meisjes. ‘Groeiend aantal tienermeisjes op het foute pad’, stond in grote letters op de site. De Telegraaf sloeg ook aan op dit nieuws: ‘Rovende tienermeisjes maken opmars’, kopte de krant.
Het aantal winkeldiefstallen door meisjes was in een jaar met 42 procent gestegen. Waarom vindt u het zo kwalijk dat het AD en De Telegraaf de nadruk hierop legden?
‘Omdat ik vind dat ze de waarheid verdraaiden door bewust het accent te leggen op iets wat, ondanks het goede nieuws, toch nog onrust kon veroorzaken.’
Of keken ze verder dan deze al langer bekende trend en gingen ze op zoek naar iets anders wat hun lezers interessanter vinden?
‘Voor hun lezers was het kennelijk niet spannend dat het in hoofdlijnen goed gaat met de jeugdcriminaliteit. Maar als je dat niet opschrijft of het halverwege zo’n artikel wegfrommelt, wakker je ten onrechte gevoelens van onveiligheid aan en gaan politici ermee aan de haal.
Ido Weijers is pedagoog. Hij was van 2004 tot 2016 als hoogleraar Jeugdrechtspleging en Jeugdbescherming verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde ruim 30 boeken en 300 artikelen, voornamelijk op het gebied van jeugdstrafrecht, jeugdcriminologie en jeugdbescherming.