Publicaties
In deze rubriek signaleert en recenseert de redactie alle voor de geschiedenis van het brede sociale werk relevante publicaties, zoals die sinds 2010 zijn verschenen. Recensie-exemplaren kunnen gestuurd worden naar: Redactie Canon sociaal werk, Feike de Boerlaan 31, 1019 KS Amsterdam. Sinds 2023 worden ook podcasts die historisch relevant zijn voor het sociaal werk in de brede zin van het woord in deze rubriek opgenomen. Op de openingspagina treft u de laatste tien door de redactie gesignaleerde publicaties of podcasts aan. Via de menubalk 'Kies een thema' kunt u de publicaties selecteren per specifiek domein of onderwerp. Via dit menu kunt u ook een overzicht krijgen van alle in de rubriek opgenomen podcasts.
Trudy Dehue
Ei, foetus, baby (2025)Een nieuwe geschiedenis van zwangerschap
Een fascinerende geschiedenis van de veranderende kijk op en kennis over zwangerschap en abortus. Wat gebeurt er precies in een zwangere buik? A... > meer
Laura Balstra
Ruimte maken voor verschillen (2025)Mulock Houwer lezing 2025
Laura Batstra verzorgde op dinsdag 25 november de veertiende Mulock Houwer-lezing. Batstra is hoogleraar orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit G... > meer
Menno Lanting
De Bestedeling (2025)De geschiedenis van kinderveilingen in Nederland
R E C E N S I E De overgrootmoeder van Menno Lanting verloor in 1877, toen ze vijf jaar oud was, binnen enkele dagen haar vader en haar mo... > meer
Ido Weijers
Criminele jeugd (2025)De sensatieverhalen, de feiten en een paar adviezen
Voortdurend verschijnen in de media berichten over ernstig ontsporende jeugd. Steeds wordt het beeld herhaald van toenemende jeugdcriminalite... > meer
Erik Heijdelberg
Zorg voor elkaar (2025)De kracht van wederzijdse hulp in tijden van wantrouwen
Begin jaren tachtig kende de gezondheidszorg een beweging waarin een combinatie van jonge artsen, bewogen studenten en sociale wetenschappers zich ... > meer
Piet-Hein Peeters & Marcel Ham
Als we dat hadden geweten (2024)Naar een beter lokaal sociaal domein
S I G N A L E M E N T Op 1 januari 2015 werden gemeenten verantwoordelijk voor een fors pakket aan voorzieningen die mensen ondersteunen bij... > meer
Elseline Knuttel
De romantiek van het doen (2024)Portret van Hein Knuttel (1990-1980) en een kijk op de kinderbescherming van 1940-1975
Over de geschiedenis van de jeugdzorg is relatief veel geschreven, zeker als je dat vergelijkt met bijvoorbeeld het sociaal werk. De toonsoort van ... > meer
Patricia Snel
De vondeling van Veenhuizen (2024)S I G N A L E M E N Tf i c t i e Deze historische roman van Patricia Snel begint in Amsterdam, 1824. De wezen Karel en Lize worden per beurtsc... > meer
Ruud Klarus
Denken over onderwijs en opvoeding (2024)Een ideeëngeschiedenis van Socrates tot Biesta
S I G N A L E M E N T Culturen zijn veranderlijk. Dit leidt voortdurend tot nieuwe ideeën over opvoeding en onderwijs. Soms verandert het onde... > meer
Tom van Yperen
Kan de jeugdzorg veranderen? (2023)Een hoopvolle kijk op de toekomst van een werkveld.
ACHTERGRONDDOCUMENT BIJ 12e MULOCK HOUWER-LEZING * * * Stop met vingerwijzen naar de overheid, en neem samen de verantwoordelijkheid voor h... > meer
Peter-Paul de Baar
Theo Thijssen (1879-1943) (2023)Schrijver, schoolmeester, socialist
S I G N A L E M E N T Theo Thijssen (1879–1943) is vooral bekend als schrijver van Kees de jongen (1923). Dat nu honderdjarige boek is ‘eeuwig... > meer
Nelleke Bakker, Jan Noordman, Marjoke Rietveld-van Wingerden
Vijf eeuwen opvoeding en onderwijs in Nederland (2023)Idee en praktijk sinds de zestiende eeuw
* * * H E R Z I E N EE D I T I E Opvoeding is een thema van alle tijden. Sinds mensenheugenis wordt er al geklaagd over ‘de jeugd van tegenwoordi... > meer
Jan J.B. Kuipers
De vlucht naar boven (2023)Tegenculturen in Nederland in de jaren zestig en zeventig
De jaren zestig staan bij velen bekend als het decennium, waarin gebroken werd met de tot dan heersende cultuur en de jongeren het heft in handen n... > meer
Sharon Stellaard
Boemerangbeleid (2023)Over aanhoudende tragiek in passend onderwijs- en jeugdzorgbeleid
S I G N A L E M E N T Dit proefschrift beschrijft een onderzoek naar de aard en oorzaken van hardnekkig beleidsfalen op de beleidsterreinen pass... > meer
Sjoerd Karsten en Yolande Emmelot
Op schoolreisje (2022)Tien onderwijshistorische wandelingen
S I G N A L E M E N T Sjoerd Karsten en Yolande Emmelot zijn in hun werkzame leven heel druk geweest in het onderwijsonderzoek. Sjoerd schreef d... > meer
Anton van Renssen
Zij kwamen nooit voor niets (2022)Ongehuwde-moederzorg en vrouwenopvang in de Paula Stichting, Hera en Moviera van 1966 tot 2022
S I G N A L E M E N T In 2022 verhuisde de vrouwenopvanglocatie van de stichting Moviera van Oosterbeek naar Arnhem-Zuid. De verhuizing beteke... > meer
Christel Jansen
Mijn moeder wil mijn naam niet weten (2021)‘Mijn moeder wil mijn naam niet weten’ van Christel Jansen is een verbijsterend waargebeurd verhaal over een moeder, de bekende celliste Lies Verbe... > meer
Jelle Zondag
Volkskracht (2021)Sport, lichamelijke oefening en de versterking van Nederland 1880 - 1940
In haar in 2015 verschenen boek De volksverheffers’, een zeer brede geschiedenis van de sociale hervormers tussen 1870 en 1914, had Christianne Smi... > meer
Jet Bussemaker
Ministerie van verbeelding (2021)Idealen en de politieke praktijk
“Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.” Aan deze woorden van de dichter Willem Elsschot moest ik herhaaldelijk denken... > meer
Christel Don
Afstandsmoeders (2021)Over vrouwen die gedwongen hun kind afstonden - 1956-1984
Ze werden vernederd en weggestopt, ze kregen hun kind vaak niet te zien na de bevalling en werden geïnstrueerd om er nooit meer over te spreken; tu... > meer
Marie-Antoinette Willemsen
Met biddend hart (2020)Geschiedenis van de franciscanessen van Mariadal
Voor de ontwikkeling van onderwijs, gezondheidszorg en sociaal werk binnen de katholieke zuil zijn de religieuze orden en congregaties in de negent... > meer
Hélène van Beek
Kinderen van de staat (2020)Jeugdzorg in ademnood
Kinderen van de staat gaat over kinderen die vanuit een ‘reddersgeest’ bij hun ouders uit huis worden gehaald, en aan de zorg van anderen worden t... > meer
Martine F. Delfos
Het IQ en de intelligentie (2020)De illusie van meten
In Het IQ en de intelligentie neemt Martine Delfos ons mee naar de psychologische geboorte van het onderzoeken van intelligentie bij Alfred Bin... > meer
Nanda Geuzebroek
Vondelingen (2020)Het Aalmoezeniersweeshuis van Amsterdam 1780-1830
S P E C I A L E - C A N O N - A A N B I E D I N G(gratis bijgevoegd de Canon zorg voor de jeugd) Rond 1800 werden in het verarmde Amsterd... > meer
Sjoerd Karsten
De rode bovenmeester (2019)De humanistische pedagoog en sociaaldemocratische politicus A.H. Gerhard, 1858–1948.
De ‘rode bovenmeester’, Adriaan Gerhard (1858-1948), was tot aan de jaren dertig van de vorige eeuw een begrip in de onderwijswereld, in de politie... > meer
Commissie Onderzoek naar geweld in de jeugdzorg (commissie-De Winter)
Onvoldoende beschermd (2019)Geweld in de Nederlandse jeugdzorg van 1945 tot heden
In het eindrapport Onvoldoende beschermd. Geweld in de Nederlandse jeugdzorg van 1945 tot heden staan de resultaten van het grootschalige onderzo... > meer
Yvonne van Lynden
100 jaar Algemene Maatschappij Voor Jongeren (AMVJ) (2019)Deze tekst werd gepubliceerd in Het Parool van 16 maart 2019, p. 64-65, ’Voor een heilzaam verenigingsleven’, geschreven door Peter de Brock.... > meer
Annet van Zon
Gedeeld ouderschap: een groots gebaar! (2018)In de Mulock Houwer-lezing van 2018 breekt Annet van Zon een lans voor het gedeeld opvoederschap als paradigma in de pleegzorg. Onder welke condit... > meer
Marjoke Rietveld-van Wingerden
Kind in gevaar: reden tot uithuisplaatsing? (2017)de vereniging Tot Steun als zorgverlener in een veranderende wereld van de kinderbescherming en jeugdzorg 1886-1998
De kinderbescherming begon officieel in 1905. Kinderen die daarin belandden, kwamen doorgaans terecht in een ’gesticht’ of pleeggezin. Uithuisplaat... > meer
Mariel Cordang
Anders, een kwestie van perspectief (2017)Impressies van een halve eeuw -in en met- regulier, speciaal en passend onderwijs.
Bespreking overgenomen van de site van Passend Onderwijs Almere. Ik denk dat ik thuis wel zo’n twee boekenplanken gevuld heb met fraai vormgegeven... > meer
Joop Berding
Aan het werk met Hannah Arendt (2017)Professionals in onderwijs, zorg en sociaal werk
Het werk van de politiek denker Hannah Arendt (1906 - 1975) is populairder dan ooit. Voor professionals in onderwijs, zorg en sociaal werk is er ec... > meer
Dries Claessens
Een geschiedenis van sociaal werk (2017)"De lectuur van “Een geschiedenis van sociaal werk” van Dries Claessens is een aanrader voor iedereen die inspiratie nodig heeft om mee te werken a... > meer
Nelleke Bakker
CANON-AANBIEDING: Kwetsbare kinderen (2016)De groei van professionele zorg voor de jeugd
Speciale CANON-aanbieding: Klik op de afbeelding voor een bestelling via de Canon-webshop. Over de inhoud van Kwetsbare kinderen: → De geschieden... > meer
Saskia Bultman
Constructing a Female Delinquent Self (2016)Assessing Pupils in the Dutch State Reform School for Girls, 1905-1975
Artikel door Saskia Bultman n.a.v. haar proefschrift. Bron: Raffia Tienermeisjes die zich hadden overgegeven aan wat werd gezien als seksueel wang... > meer
Sonja Appelman en Suzanne Hautvast
Je bezit niks en hebt alles (2016)50 jaar Emmaus Haarzuilens, portretten van mensen die Emmaus een warm hart toedragen
In deze jubileumuitgave vertellen bewoners, medewerkers en oud bewoners over de ervaringen die zij hebben opgedaan bij Emmaus Haarzuilens. Het ... > meer
Maarten van der Linde
Basisboek geschiedenis Sociaal Werk in Nederland (2016)Compleet herziene en uitgebreide druk
Bijna tien jaar na de eerste editie (2007) verscheen onlangs een geheel herziene versie van het ‘Basisboek Geschiedenis van het sociaal werk’ van d... > meer
Nelleke Bakker
Kwetsbare kinderen (2016)De groei van professionele zorg voor de jeugd
Speciale CANON-aanbieding: Klik op de afbeelding voor een bestelling via de Canon-webshop. Over de inhoud van Kwetsbare kinderen: → De geschieden... > meer
Micha de Winter
Mulock Houwer en het Maagdenhuis (2016)Over de opvoeding van competente rebellen
Op donderdag 19 november 2015 verzorgde prof. dr. Micha de Winter, hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit Utrecht, de vijfde Mulock Houwer-lezin... > meer
Anton van Renssen
Het wezendorp Neerbosch (2015)De protestants-christelijke weesinrichting Neerbosch
en haar stichter Johannes van 't Lindenhout (1863-1903)
Bij Nijmegen lag ruim honderd jaar geleden het wezendorp Neerbosch, opgericht door de evangelist Johannes van ’t Lindenhout. Op haar hoogtepunt in ... > meer
Joost Vijselaar, Jacomien Gijzeman, Bram Bouwens, Roland Bertens
Therapeutische castratie en andere psychiatrische behandelingen van zedendelinquenten 1920-1970 (2015)Op 10 september 2015 hebben de ministeries van VWS en VenJ het onderzoeksrapport Therapeutische castratie en andere psychiatrische behandelingen va... > meer
Ons Amsterdam (red.)
Zieke lieverdjes (2015)150 jaar Amsterdamse kindergeneeskunde.
Zes zieke patiëntjes stapten bij de opening op 6 mei 1865 het Kinderziekenhuis aan de Oudezijds Achterburgwal binnen. Speciaal voor kinderen uit ar... > meer
Heidi Offerman, Feija Doornenbal
Canon Altra (2015)De brede jeugdzorgaanbieder Altra heeft een eigen Canon online gebracht. Hij is nog niet af en volop in ontwikkeling, maar het begin is er. De bezo... > meer
Gerlof Verwey en Wouter van Haaften (red.)
Johan W. van Hulst – pedagoog, politicus, verzetsman (2015)In de voetstappen van Coornhert
Johan W. van Hulst (1911) is een veelzijdige en kleurrijke persoon. In zijn lange leven heeft hij maar liefst vier loopbanen gehad: die van pedagoo... > meer
Eric Duivenvoorden
Rebelse jeugd (2015)Hoe nozems en provo's Nederland veranderden
Recensie: "Vetkuifjes in verzet en provo's in protest', 21 april 2015. Overgenomen van de site van Boekhandel atheneum Amsterdam. Opstoot... > meer
Frank van Gemert
STRAAT KREDIET (2015)Het leven van Said Bensellam
Een portier met één been in de onderwereld groeit uit tot rolmodel. Said Bensellam (1971) uit Amsterdam-West heeft een bijzonder verhaal. VU-crimin... > meer
H.E.S. Woldring
Jan Amos Comenius (2014)Zijn leven, missie en erfenis
Jan Amos Comenius, grondlegger van de pedagogiek, heeft ook naam gemaakt als theoloog, filosoof en diplomaat. In alles wat hij deed, streefde h... > meer
Nico Boerma, Aernout Borms, Alfons Thijs, Jo Thijssen
Kinderprenten, volksprenten, centsprenten, schoolprenten (2014)Populaire grafiek in de Nederlanden 1650 - 1950
Eeuwenlang waren kinder- en volksprenten met voorstellingen van Luilekkerland, Tijl Uilenspiegel, abc’s en Sint- Nicolaas niet weg te denken uit... > meer
Wim Slot
Jongeren die er toe doen (2014)Zelfbestuur in de jeugdhulp
Op donderdag 20 november 2014, de dag dat het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind 25 jaar bestaat, verzorgde prof. dr. Wim Slot, ... > meer
Marjan Beijering (Geschiedenislab)
Tien jaar Jeugdzorgbeleid Stadsregio Amsterdam (2014)2005-2015
De publicatie Tien jaar jeugdzorgbeleid Stadsregio Amsterdam 2005-2015 werd gepresenteerd op 1 december, tijdens de conferentie jeugdzorg in Amster... > meer
Gerrit Jan Pulles
25 jaar IVRK en de Nederlandse Rechter (2014)Beschouwingen over de toepassing van het Internationale Verdrag voor de Rechten van het Kind in de Nederlandse Rechtspraak
Vijfentwintig jaar geleden werd het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK) unaniem door de Algemene Vergadering van de Verenigd... > meer
Maurice van Lieshout
Thuis bij Zandbergen (2014)140 jaar jeugdzorg
Maatschappij Zandbergen begint in 1874 als organisatie van burgers die weeskinderen een opvoeding in een degelijk gezin willen bezorgen. In 140 j... > meer
Vanhee, Jean-Pierre
Dat verandert de zaak (2014)Een bijdrage tot de articulatie van Integrale jeugdhulp
Het project Integrale jeugdhulp is een brede en gelaagde poging tot hervorming van de jeugdhulpverlening. Daarbij zijn ontzettend veel mensen... > meer
Daniëlle Hermans en Esther Verhoef
Stil in mij (2014)Overleven bij de nonnen
Daniëlle Hermans en Esther Verhoef hebben voor Stil in mij – Overleven bij de nonnen tientallen vrouwen geïnterviewd die als kind door nonnen fysie... > meer
Rene Clarijs
Van lieverlede Jeugdformaat (2013)Zorg voor jeugdigen in Haaglanden vanaf de twaalfde eeuw
In het stadsgewest Haaglanden hebben in de afgelopen eeuwen honderden organisaties hulp geboden aan kinderen en jongeren. Dat gebeurt eerst van... > meer
Jack Fila & Jeroen J.H. Dekker - Yolande Wildschut (red.)
De Kunst van het Opvoeden (2013)Beschrijft de historische relatie tussen opvoeding en kunst
Hebben opvoeden en kunst met elkaar te maken? Is opvoeden op zichzelf al een kunst? Dit rijk geïllustreerde boek De Kunst van het Opvoeden beschri... > meer
René Clarijs
Tirannie in de jeugdzorg (2013)Een onderzoek naar de mogelijkheden van beleidsveranderingen
De Nederlandse jeugdzorg zit in een impasse. Al decennia worden er (sterk op elkaar gelijkende) pogingen gedaan om het systeem beter in elkaar te s... > meer
Jacomien Gijzeman-Rook
VKM. Veertig jaar in beweging tegen kindermishandeling (2013)Op vraag van de Stichting Voorkoming van Kindermishandeling (VKM)schreef Jacomien Gijzeman-Rook de geschiedenis van die stichting en het denk... > meer
Anton van Renssen
Bewogen door kinderen (2013)Een pedagogische geschiedenis
Uit de inleiding: ‘Johannes van 't Lindenhout legde 150 jaar geleden de grondvesten van de Gelderse instelling voor jeugd en opvoedhulp Lindenho... > meer
Jos van der Lans (samenstelling en beeldredactie)
CANON zorg voor de jeugd (2013)De CANON zorg voor de jeugd is de papieren neerslag van de digitale www.canonjeugdzorg.nl, die in november 2012 online ging. Aan de hand van 25 ve... > meer
Herman Baartman
Eigen kracht, daadkracht en de kracht van solidariteit (2013)Derde Mulock Houwer-lezing
Op donderdag 21 november 2013 sprak emeritus hoogleraar Herman Baartman de derde Mulock Houwerlezing uit in het Kinderrechtenmuseum in Leiden. Hier... > meer
Gabrielle Dorren
Met de minsten der Mijnen (2013)Geschiedenis van de Kleine Zusters van de H. Joseph
De congregatie van de Kleine Zusters van de Heilige Joseph werd op 21 juni 1872 gesticht in Heerlen. In de loop der tijd zijn meer dan drieduizend ... > meer
Angela Crott
Jongens zijn 't (2013)Van Pietje Bell tot probleemgeval
Jongens hebben het moeilijk: ze halen lagere cijfers dan meisjes, haken eerder af op school, en volgen een opleiding op een lager niveau. Ook hebbe... > meer
Adri van Montfoort
Kinderbescherming: de terugkeer van de burger (2013)Vanaf 2011 organiseert het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) in samenwerking met het Kinderrechtenhuis Nederland de Mulock Houwer-lezing, waarin aand... > meer
Willeke Jeeninga (eindredactie)
Het Oostereiland in Hoorn (2012)Van baggerbak tot cultuureiland
Over de rijkswerkinrichtingen in Veenhuizen en Ommerschans is al veel geschreven. Door het succes van Het pauperparadijs van Suzanna Jansen hebben ... > meer
Commissie Samson
Omringd door zorg, toch niet veilig (2012)Seksueel misbruik van door de overheid uit huis geplaatste kinderen, 1945 tot heden
Ieder jaar worden honderden kinderen uit huis geplaatst. De rechter oordeelt dat ze beter kunnen opgroeien in een residentiële jeugdzorginstelling ... > meer
Christel Jansen
De Woonschool (2012)Het verhaal van een meisje dat opgroeide tussen zwakbegaafden en 'asocialen'
Er zijn niet zo heel veel boeken waarin de geschiedenis van het sociaal werk op een verbeeldende wijze is gedocumenteerd. Ja, er zijn historische s... > meer
Angela Crott
Van hoop des vaderlands naar ADHD’er (2011)Het beeld van de jongen in opvoedingsliteratuur.
Begin twintigste eeuw werden jongens nog gezien als mannen-in-wording, op weg naar een belangrijke rol in de maatschappij. Dat ze in de tussentijd ... > meer
Kleijwegt, Margalit
Terug naar Oude Pekela (2011)Toen Robert M. december 2010 bekende dat hij in kinderdagcentrum ‘t Hofnarrretje meer dan tachtig kinderen had misbruikt, was heel Nederland in sho... > meer
Kees van der Wiel
Dit kint hiet Willem (2010)De Heilige Geest in Leiden: 700 jaar vondelingen, wezen en jeugdzorg
‘Dit kint hiet Willem’ staat er op het briefje dat vastgespeld zat op de luier van een vondeling die eind vijftiende eeuw het Heilige Geesthuis in ... > meer
Marianne Schenderling
Moeders sla je niet (2010)Verhalen van Max, de eerste jeugdreclasseerder van Amsterdam
Moeders sla je niet is een grappig boekje. Het is geschreven ter ere van het afscheid van Max Wattimena, die in 2010 na ruim dertig jaar afscheid n... > meer
Martine Vermandere
We zijn goed aangekomen! (2010)Vakantiekolonies aan de Belgische kust (1887-1980)
Een bijzonder boeiend stuk sociale geschiedenis is dit, met een sprekende titel. Die verwijst zowel naar de verplichte kaartjes die alle kinderen b... > meer